چرا بید زدگی فرش رخ می دهد؟

چرا بید زدگی فرش رخ می دهد؟

حشره بید، پروانه کوچکی زرد رنگی به طول نه تا دوازده میلیمتر می باشد. پروانه های ماده در مدت طول عمر خود در محل تاخوردگی فرش یا منسوجات پشمی، تخم گذاری می کنند. تخم های پروانه روی فرش بصورت لاور درمی ایند و برای رشد از پروتئین موجود در پشم تغذیه می کنند و با تنیدن تار بر روی پشم و حفر دالان هایی در داخل الیاف به بافت فرش صدمه میزنند. لاور ها تبدیل به بید شده و دوباره برروی فرش تخم گذاری می کنند و بدین ترتیب تعدادشان مرتبا افزایش می یابد به طوریکه یک حشره بید قادر است پس از چهل نسل، حدود چهل و دو کیلوگرم پشم را نابود کند. این حشرات کوچک به صورت نامحسوس وارد خانه شده و از پرزهای قالی ها تغذیه می نمایند. هوای مرطوب، فضایی تاریک، دمایی مناسب و کمی الیاف فرش محیطی کاملا مناسب برای چرخه موجوداتی مانند بیدها می باشد. تعداد زیادی از فرش های نفیسی که در گذشته بافته شده بودند و در اثر این آفت از بین رفته و نابود شده اند وتنها نامی از آنها باقی مانده است.

بیدزدگی برای فرش ها دستباف است یا ماشینی؟

فرش دستباف اثری هنری و نفیسی است که از مواد طبیعی مانند پشم نرم و رنگریزی با رنگزاهای کاملا گیاهی بافته می شود.

هر قالی نشان دهنده زمان، تلاش و توجه دقیقی است که بافنده آن برای تک تک گره های زده شده روز تار و پود قالی صرف کرده است.

رنگ ها و طرح های زنده فرش های دستباف یاد آور فرهنگ باستانی ایران زمین است.

در حالیکه فرش ماشینی از موادی مانند

الیاف مصنوعی

ابریشم و پشم مصنوعی

اکریلیک

پلی استر

نایلون

و پلی پروپیلن

ساخته می شود. فرش ماشینی با ماشین نساجی بزرگی که با برق کار می کند و با رایانه کنترل می شود، بافته می شود.

بدیهی است بیدزدگی فقط برای فرش ها دستباف صورت می گیرد وخطر بید زدگی فرش ها دستباف را تهدید نمی کند.

لذا نگهداری و شستشوی فرش دستباف اصول قالیشویی و ضوابط خاص خود را می طلبد.

روش های برطرف کردن بیدزگی با خدمات قالیشویی

یکی از خدماتی که در قالیشویی ها ی مجاز صورت می گیرد، رفوگری فرش های بید زده و آسیب دیده می باشد. ممکن است بید خوردگی از روی قالی، زیر قالی و پشت یا از هر دو طرف آن باشد. به طوری که، تارها از رو یا زیر مشخص و گره و پرز قالی از بین رفته باشد. اگر قالی با ارزش و نفیس باشد، بویژه قالیهای موزه ای، نباید تمام پرزهای باقیمانده از بید خوردگی را از قالی در آورد؛ بلکه همچنان بر حسب اینکه بید زدگی فرش از روی قالی است یا پشت آنها را مرتب کرد؛ ولی در قالیهای معمولی چه بید خوردگی از رو یا از زیر باشد، ابتدا خامه را با قلاب از قالی در آورده، محوطه بید خورده را از پرز قالی تمیز و کار مرمت را انجام می دهند.
جهت رفوی پشت فرش بید زده ابتدا قسمت های بیدزده فرش را تمیز نموده سپس فرش از از قسمت پشت پهن نموده و کاسه ای زیر قسمت بید خورده قرار می دهند واز خامه ای که متناسب با نقشه آن قسمت از قالی است، استفاده می نمایند. رفوگری می بایست این کار را گره به گره ، رج به رج مطابق رنگ و نقش فرش انجام دهد تا کاملا قسمت بید خورده پر شود.

راه کارهایی برای جلوگیری از بیدزدگی

راه کارهایی برای جلوگیری از بید زدگی فرش های دستباف وجود دارد.

در ذیل به چند نمونه از آنها اشاره خواهیم نمود ولی در صورت حل نشدن حتما به قالیشویی مراجعه کنید.

جاروبرقی: وجود گرد و غبار در پرزهای قالی، مکان مناسبی را برای رشد و نمو بیدها فراهم می نماید.

بهترین راه برای جلوگیری و از بین بردن بیدها زدودن گرد و غبار از میان پرزهای فرش است.

بنابراین حداقل هفته ای یک بار تمام فرش ها و همه جای آنها را با درجه مکش مناسب جاروبرقی کاملا جارو بزنید.

استفاده از حشره کش ها: حشره کش ها بیدهای موجود در پرز قالی را از بین می بردند.

نفتالین: یکی از روش های رایج جهت ضد بید کردن فرش دستباف،

استفاده از نفتالین می باشد.

برای اینکه اثر نفتالین موثر تر باشد باید نفتالین را خورد کرد.

و روی فرش پارچه سفیدی گذاشت.

و نفتالین را روی پارچه پاشید.

و سپس عرش را لوله کرد و حدود یک ما فرش رابسته نگه داشت.

بعد که نفتالین تماما؛ بخار شد فرش را در معرض هوای آزاد قرار می دهیم .

پهن کردن قالی

چنانچه به هر دلیلی نمی توانید فرش دستباف خود را پهن نمایید .

و مجبور به جمع کردن ان هستید،

اکیدا توصیه می گردد.

هر از چند گاهی فرش دستباف خود را حداقل برای چند روز پهن نمایید.

و سپس مجداد لول کرده و انبار نمایید.

قرار دادن فرش دستباف در محیط تاریک ومرطوب احتمال بیدزدگی فرش را بالا می برد.

و سبب اسیب به فرش می گردد.

قرار ندادن فرش در زیر اجسام سنگین یا گلدان ها

هرگز اجسام سنگین مانند کمد، مبل و… را برروی فرش دستباف خود قرار ندهید.

وجود گلدان برروی فرش دستباف به دلیل ایجاد رطوبت خطر بید زدگی فرش را بالا می برد.